Czy każda jednostka OSP powinna posiadać drona z kamerą termowizyjną?

Jeszcze kilka lat temu bezzałogowe statki powietrzne wyposażone w kamery termowizyjne były w straży pożarnej rozwiązaniem wykorzystywanym głównie przez wyspecjalizowane grupy poszukiwawczo-ratownicze oraz największe jednostki PSP. Dziś drony coraz częściej pojawiają się również w jednostkach OSP i stają się elementem realnie wpływającym na skuteczność działań operacyjnych. Rozwój technologii termowizyjnych, miniaturyzacja systemów BSP oraz rosnąca liczba zagrożeń związanych z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, pożarami wielkopowierzchniowymi czy działaniami poszukiwawczymi sprawiają, że coraz więcej samorządów i jednostek straży pożarnej analizuje zasadność inwestycji w tego typu rozwiązania.

Pytanie, czy każda jednostka OSP powinna posiadać drona z kamerą termowizyjną, wymaga jednak znacznie głębszej analizy niż wyłącznie ocena atrakcyjności technologii. W praktyce kluczowe znaczenie mają bowiem nie tylko możliwości sprzętu, ale przede wszystkim charakterystyka operacyjna jednostki, struktura wyjazdów, potencjał kadrowy, gotowość szkoleniowa oraz zdolność do efektywnego wdrożenia BSP w procedury działań ratowniczych.

Operacyjne znaczenie dronów termowizyjnych w nowoczesnym ratownictwie

Największą wartością dronów wyposażonych w kamery termowizyjne jest możliwość prowadzenia szybkiego i bezpiecznego rozpoznania operacyjnego z powietrza. W praktyce oznacza to uzyskanie obrazu sytuacji jeszcze przed skierowaniem ratowników do strefy zagrożenia. Z punktu widzenia dowodzenia działaniami ratowniczymi jest to ogromna zmiana jakościowa, ponieważ pozwala znacznie szybciej identyfikować zagrożenia oraz optymalizować wykorzystanie sił i środków.

W przypadku pożarów obiektów, hal przemysłowych czy składowisk odpadów, termowizja lotnicza umożliwia identyfikację miejsc o najwyższej temperaturze, ocenę rozprzestrzeniania się pożaru oraz lokalizację ukrytych zarzewi ognia niewidocznych z poziomu gruntu. Szczególnie istotne staje się to podczas pożarów dachów, instalacji fotowoltaicznych czy obiektów o skomplikowanej konstrukcji, gdzie klasyczne rozpoznanie jest utrudnione lub wiąże się z dużym ryzykiem dla ratowników. Drony termowizyjne odgrywają również coraz większą rolę w działaniach związanych z pożarami lasów i  terenów otwartych. Możliwość szybkiego monitorowania frontu pożaru, identyfikacji punktów o najwyższej temperaturze oraz kontroli kierunku rozprzestrzeniania się ognia znacząco zwiększa skuteczność działań gaśniczych. W praktyce BSP pozwala ograniczyć czas potrzebny na rozpoznanie oraz poprawia bezpieczeństwo strażaków działających w trudnym terenie.

Ogromne znaczenie dronów widoczne jest także podczas działań poszukiwawczo-ratowniczych. Kamera termowizyjna umożliwia wykrywanie różnic temperatur, co w wielu przypadkach pozwala szybciej lokalizować osoby zaginione w terenach leśnych, podmokłych czy trudno dostępnych. W działaniach nocnych przewaga technologiczna BSP nad klasycznymi metodami poszukiwań staje się szczególnie widoczna. Dron może w ciągu kilkunastu minut przeszukać obszar, którego sprawdzenie przez naziemne zespoły zajęłoby kilka godzin.

Czy każda jednostka OSP jest w stanie efektywnie wykorzystać drona?

Choć możliwości operacyjne dronów są bardzo szerokie, błędem byłoby zakładanie, że każda jednostka OSP automatycznie wykorzysta ich pełny potencjał. Kluczowe znaczenie ma tutaj analiza rzeczywistych potrzeb operacyjnych oraz częstotliwości zdarzeń, podczas których BSP będzie realnym wsparciem działań.

Jednostki działające na terenach leśnych, w pobliżu dużych akwenów, infrastruktury przemysłowej, dróg szybkiego ruchu czy obszarów zagrożonych powodziami zdecydowanie częściej wykorzystają potencjał dronów termowizyjnych niż jednostki realizujące głównie lokalne działania gaśnicze o ograniczonej skali. Istotnym aspektem pozostaje również poziom gotowości organizacyjnej jednostki. Sam zakup sprzętu nie przekłada się automatycznie na wzrost skuteczności operacyjnej.

W praktyce wdrożenie BSP wymaga:

• wyszkolenia operatorów,
• przygotowania procedur wykorzystania drona podczas działań,
• zapewnienia ciągłości kompetencyjnej,
• organizacji serwisowania i aktualizacji sprzętu,
• integracji BSP z systemem dowodzenia.

Coraz więcej jednostek przekonuje się, że największym problemem nie jest sam zakup drona, ale brak odpowiedniego przygotowania organizacyjnego do jego wykorzystania. Dron, który nie posiada wyznaczonego operatora, procedur użycia oraz systematycznych szkoleń, bardzo szybko staje się sprzętem wykorzystywanym sporadycznie lub wyłącznie pokazowo.

Należy również pamiętać, że skuteczność BSP zależy nie tylko od parametrów samego drona, ale także jakości kamery termowizyjnej, możliwości transmisji obrazu, odporności na warunki atmosferyczne oraz czasu lotu. W działaniach ratowniczych ogromne znaczenie mają również funkcje takie jak:

• zoom hybrydowy,
• automatyczne śledzenie obiektów,
• reflektory i głośniki,
• systemy omijania przeszkód,
• stabilność lotu podczas silnego wiatru,
• możliwość pracy nocnej.

To właśnie dlatego profesjonalne jednostki coraz częściej wybierają rozwiązania klasy DJI Enterprise, które zapewniają większą niezawodność i możliwości operacyjne niż konstrukcje konsumenckie.

Drony z kamerą termowizyjną jako przyszły standard Ochrony Ludności i reagowania kryzysowego

Analizując rozwój współczesnego ratownictwa, trudno nie zauważyć, że bezzałogowe statki powietrzne stają się jednym z najważniejszych narzędzi wspierających działania kryzysowe. Ich rola nie ogranicza się już wyłącznie do klasycznych działań gaśniczych czy poszukiwawczych. Coraz częściej BSP wykorzystywane są również do monitorowania wałów przeciwpowodziowych, oceny zniszczeń po wichurach, analizy zagrożeń infrastrukturalnych oraz wsparcia działań z zakresu Ochrony Ludności.

W kontekście rosnącego znaczenia reagowania kryzysowego można zakładać, że drony termowizyjne będą stopniowo stawały się standardowym elementem wyposażenia wielu jednostek OSP, szczególnie tych funkcjonujących w KSRG oraz realizujących działania specjalistyczne. W praktyce BSP staje się dziś mobilnym systemem rozpoznania operacyjnego, który pozwala podejmować decyzje szybciej, skuteczniej i bezpieczniej. Nie oznacza to jednak, że każda jednostka powinna kupować drona wyłącznie dlatego, że pojawia się możliwość uzyskania dofinansowania. Najbardziej efektywne są te inwestycje, które wynikają z rzeczywistych potrzeb operacyjnych oraz są elementem długofalowego rozwoju jednostki. Dron z kamerą termowizyjną nie powinien być traktowany jako gadżet technologiczny, ale jako narzędzie wspierające dowodzenie, analizę sytuacji oraz bezpieczeństwo ratowników.

W perspektywie najbliższych lat można jednak przewidywać, że rozwój Ochrony Ludności, wzrost liczby katastrof naturalnych oraz coraz większe znaczenie nowoczesnych technologii sprawią, że BSP będą odgrywały w straży pożarnej rolę podobną do tej, jaką dziś pełnią kamery termowizyjne ręczne czy aparaty ochrony dróg oddechowych. Pytanie nie brzmi więc już, czy drony pojawią się w większości jednostek OSP, ale jak szybko staną się standardowym elementem nowoczesnego systemu ratowniczego.