Jak uniknąć pożaru całego magazynu podczas zapalenia się elektrycznego wózka widłowego?

Elektryczne wózki widłowe zasilane akumulatorami litowo-jonowymi stają się standardem w nowoczesnych magazynach, centrach logistycznych i zakładach produkcyjnych. Oferują cichą pracę, brak emisji spalin oraz niższe koszty eksploatacji. Jednak wraz z ich popularyzacją rośnie nowe zagrożenie – pożary akumulatorów litowo-jonowych.

W przeciwieństwie do klasycznych pożarów pojazdów spalinowych, pożar baterii litowo-jonowej może rozwijać się bardzo gwałtownie, osiągać temperatury przekraczające 1000°C, emitować toksyczne gazy oraz wielokrotnie się ponownie zapalać. Co najważniejsze – jeden płonący wózek widłowy może doprowadzić do utraty całego magazynu wartego dziesiątki lub setki milionów złotych.

Dlatego coraz więcej przedsiębiorstw wdraża procedury ograniczające skutki pożaru już w pierwszych minutach zdarzenia. Jednym z najskuteczniejszych rozwiązań jest zastosowanie specjalistycznej płachty gaśniczej TEXFIRE, która pozwala odizolować źródło pożaru od otoczenia i ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia. Producent podkreśla jednak, że w przypadku pożaru akumulatora litowo-jonowego płachta służy przede wszystkim do ograniczenia rozwoju zdarzenia i ochrony otoczenia, a nie do całkowitego ugaszenia zjawiska thermal runaway.

Dlaczego pożar elektrycznego wózka widłowego jest tak niebezpieczny?

Jeszcze kilka lat temu większość magazynów korzystała z wózków zasilanych LPG lub silnikami Diesla. Oczywiście również one mogły się zapalić, jednak charakter pożaru był dobrze znany strażakom, a jego gaszenie opierało się na standardowych procedurach. W przypadku akumulatorów litowo-jonowych sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Największym zagrożeniem jest zjawisko thermal runaway, czyli niekontrolowanej ucieczki termicznej. Gdy jedno z ogniw ulegnie uszkodzeniu mechanicznemu, przegrzaniu lub zwarciu, rozpoczyna się reakcja łańcuchowa obejmująca kolejne ogniwa baterii.

Proces ten powoduje:

• gwałtowny wzrost temperatury,
• wydzielanie ogromnych ilości energii,
• emisję łatwopalnych gazów,
• możliwość wybuchów pojedynczych ogniw,
• wielokrotne ponowne zapłony.

Co szczególnie istotne, bateria litowo-jonowa nie potrzebuje tlenu z otoczenia do podtrzymywania reakcji chemicznej. Oznacza to, że samo odcięcie dopływu powietrza nie zatrzyma procesu zachodzącego wewnątrz akumulatora. Dlatego współczesne wytyczne producentów oraz służb ratowniczych wskazują, że płachty gaśnicze mają przede wszystkim ograniczać rozprzestrzenianie się płomieni i chronić otoczenie, a nie zatrzymywać sam thermal runaway.

Dodatkowym problemem są:

• bardzo wysoka temperatura,
• toksyczny dym,
• fluorowodór oraz inne niebezpieczne produkty spalania,
• możliwość ponownego zapalenia nawet wiele godzin po ugaszeniu.

W magazynie oznacza to ogromne ryzyko.

Wózki widłowe pracują zazwyczaj:

• pomiędzy wysokimi regałami,
• w pobliżu opakowań kartonowych,
• przy składowanych tworzywach sztucznych,
• obok materiałów łatwopalnych,
• w strefach ładowania baterii.

Jeżeli ogień wydostanie się poza pojazd, bardzo szybko zajmuje kolejne regały.

Po kilku minutach pożar może objąć:

• sąsiednie wózki,
• towary,
• instalację elektryczną,
• konstrukcję hali,
• system transportu wewnętrznego.

W praktyce oznacza to przejście od pożaru jednego pojazdu do katastrofy obejmującej cały obiekt.

Jak zatrzymać pożar, zanim obejmie cały magazyn?

Najważniejszą zasadą jest ograniczenie rozwoju pożaru w pierwszych minutach. Nie zawsze uda się ugasić baterię. Można natomiast skutecznie ograniczyć skutki zdarzenia. Właśnie dlatego coraz więcej centrów logistycznych wyposaża się w specjalistyczne płachty gaśnicze przeznaczone do pojazdów elektrycznych.

Ich zadaniem jest:

• odizolowanie płomieni,
• ograniczenie promieniowania cieplnego,
• zmniejszenie rozprzestrzeniania ognia,
• zatrzymanie części iskier oraz odłamków,
• zwiększenie bezpieczeństwa ewakuacji ludzi.

Płachta TEXFIRE o wymiarach 10 × 8 metrów została zaprojektowana tak, aby umożliwić szybkie przykrycie całego pojazdu. Wykonana jest z materiałów odpornych na bardzo wysokie temperatury, dzięki czemu może tworzyć barierę pomiędzy płonącym pojazdem a otoczeniem. Producent zaleca jej użycie przez co najmniej dwie osoby oraz pozostawienie na pojeździe do czasu przejęcia działań przez straż pożarną.

Jeżeli płomienie nie wydostaną się poza obręb pojazdu:

• nie zapalą kolejnych wózków,
• nie zajmą regałów,
• nie uszkodzą konstrukcji hali,
• nie spowodują efektu domina.

W wielu przypadkach właśnie te pierwsze kilka minut decyduje o tym, czy przedsiębiorstwo straci jeden pojazd, czy cały magazyn.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach.

W przypadku baterii litowo-jonowych nie wolno zakładać, że przykrycie pojazdu oznacza zakończenie zagrożenia. Reakcje chemiczne mogą nadal zachodzić wewnątrz akumulatora, a pod płachtą mogą gromadzić się palne gazy. Z tego względu nie należy zdejmować płachty do czasu przybycia straży pożarnej, a działania powinny być prowadzone zgodnie z procedurami producenta oraz służb ratowniczych.

Jak przygotować magazyn na pożar elektrycznego wózka widłowego?

Najlepsze efekty daje połączenie odpowiedniego wyposażenia z dobrze przygotowaną procedurą działania.

Każdy magazyn wykorzystujący elektryczne wózki widłowe powinien posiadać plan postępowania obejmujący:

1. Wczesne wykrycie zagrożenia

Pierwszym sygnałem problemów z akumulatorem mogą być:

• nietypowy zapach,
• dym,
• syczenie,
• wzrost temperatury,
• odkształcenie baterii.

Im wcześniej zostanie zauważone zagrożenie, tym większa szansa na ograniczenie strat.

2. Przeszkolenie pracowników

Pracownicy muszą wiedzieć:

• kiedy można bezpiecznie użyć płachty,
• kiedy należy natychmiast się ewakuować,
• jak powiadomić służby ratownicze,
• jak zabezpieczyć otoczenie.

Nieprzeszkolona osoba może narazić siebie na poważne obrażenia.

3. Odpowiednie rozmieszczenie sprzętu

Płachta nie może znajdować się w odległym magazynie BHP.

Powinna być przechowywana:

• przy strefie ładowania,
• w pobliżu miejsc postoju wózków,
• w lokalizacji umożliwiającej użycie w ciągu kilkudziesięciu sekund.

4. Monitoring temperatury

Coraz więcej firm wykorzystuje kamery termowizyjne monitorujące:

• baterie,
• ładowarki,
• stacje ładowania,
• magazyny energii.

Pozwala to wykrywać przegrzewające się elementy jeszcze przed pojawieniem się ognia.

5. Wydzielone strefy ładowania

Stanowiska ładowania powinny być:

• dobrze wentylowane,
• oddalone od materiałów palnych,
• wyposażone w odpowiednie zabezpieczenia przeciwpożarowe,
• objęte monitoringiem.

6. Regularne przeglądy

Uszkodzone akumulatory znacząco zwiększają ryzyko awarii.

Należy systematycznie kontrolować:

• stan baterii,
• przewody,
• złącza,
• system ładowania,
• temperaturę pracy.

Płachta gaśnicza TEXFIRE – inwestycja, która może uratować cały magazyn

Jeszcze kilka lat temu płachty gaśnicze kojarzono głównie z samochodami osobowymi.

Obecnie coraz częściej trafiają również do:

• centrów logistycznych,
• magazynów wysokiego składowania,
• zakładów produkcyjnych,
• firm transportowych,
• operatorów flot elektrycznych,
• terminali przeładunkowych,
• przedsiębiorstw posiadających elektryczne wózki widłowe.

Powód jest prosty.

Koszt jednego elektrycznego wózka widłowego może wynosić od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych.

Wartość towaru znajdującego się na regałach często liczona jest w milionach.

Do tego dochodzą:

• przestój produkcji,
• utrata kontraktów,
• odbudowa hali,
• uszkodzenie infrastruktury,
• koszty ubezpieczeniowe,
• ryzyko dla zdrowia pracowników.

W takim zestawieniu zakup profesjonalnej płachty gaśniczej staje się elementem zarządzania ryzykiem, a nie jedynie dodatkowym wyposażeniem przeciwpożarowym.

Płachta TEXFIRE może znacząco ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia, zmniejszyć oddziaływanie cieplne na otoczenie oraz dać służbom ratowniczym cenny czas na podjęcie działań. Producent wskazuje również możliwość wielokrotnego użycia produktu, o ile po każdym użyciu zostanie on dokładnie sprawdzony i nie nosi śladów uszkodzeń wpływających na jego właściwości ochronne.

Nie należy jednak traktować płachty jako jedynego środka ochrony.

Najwyższy poziom bezpieczeństwa zapewnia połączenie:

• odpowiednich procedur,
• szkoleń pracowników,
• systemów wykrywania pożaru,
• kamer termowizyjnych,
• sprawnych instalacji przeciwpożarowych,
• profesjonalnej płachty gaśniczej do ograniczania skutków pożaru.

Rozwój elektromobilności w logistyce oznacza nowe wyzwania dla bezpieczeństwa pożarowego. Pożar elektrycznego wózka widłowego może w bardzo krótkim czasie doprowadzić do utraty całego magazynu, jeśli nie zostanie szybko ograniczony. Chociaż płachta gaśnicza nie zatrzymuje reakcji thermal runaway wewnątrz akumulatora litowo-jonowego, stanowi skuteczne narzędzie do ograniczania rozprzestrzeniania się płomieni, promieniowania cieplnego i zagrożenia dla otoczenia. W połączeniu z odpowiednimi procedurami, szkoleniami oraz systemami monitoringu może znacząco zmniejszyć skalę strat i zwiększyć bezpieczeństwo ludzi oraz infrastruktury.