OSP w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2027–2031. Jakie zadania czekają strażaków i jaki sprzęt można kupić z dofinansowania?

Ochotnicze Straże Pożarne mają odegrać jedną z kluczowych ról w budowaniu odporności Polski na sytuacje kryzysowe. Przyjęty przez Radę Ministrów Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031 przewiduje rozwój potencjału ratowniczego, logistycznego i technicznego jednostek OSP. Co istotne, dokument określa również zasady finansowania oraz katalog wyposażenia, którego zakup może być realizowany ze środków Programu.

Nowy Program został przyjęty uchwałą nr 202 Rady Ministrów z 6 października 2026 r., opublikowaną w Monitorze Polskim 19 października 2026 r. pod poz. 1017. Jego realizację przewidziano od 1 stycznia 2027 r. do 31 grudnia 2031 r.

Specjalizacja OSP – kierunek rozwoju na najbliższe lata

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031 zakłada wykorzystanie istniejącego potencjału jednostek ochrony przeciwpożarowej, a jednocześnie jego stopniowe wzmacnianie.  Jednym z ważnych założeń Programu jest rozwijanie specjalizacji Ochotniczych Straży Pożarnych. Nie każda jednostka musi dysponować identycznym wyposażeniem ani wykonywać wszystkie zadania. W zależności od lokalnych zagrożeń, posiadanych zasobów i planów ochrony ludności jednostki mogą rozwijać określone zdolności operacyjne.

Uchwała zapisuje dla OSP dwie twarde rzeczy. Po pierwsze, co najmniej 75 proc. wojewódzkiej puli obszaru 3 idzie na zadania obronne PSP, OSP i Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej, a z tej kwoty co najmniej połowa na OSP, czyli minimum 37,5 proc. puli. Przy limicie obszaru 3 w 2027 r. (1 002 081 000 zł) to około 376 mln zł, a w 2031 r. (1 238 764 000 zł) około 465 mln zł; to moje wyliczenie z Załącznika 2. Po drugie, w 2027 r. ma ruszyć wdrażanie procesu specjalizacji OSP, a Komendant Główny PSP przygotowuje rozdzielniki zakupów (nazwa zadania, liczba, lokalizacja) dla PSP, OSP i WOP. Zakupy z obszaru 3 dla tych podmiotów nie podlegają odrębnemu opiniowaniu, z wyjątkiem inwestycji budowlanych i zakupu nieruchomości.

Cztery profile zadaniowe i kwoty poniżej podają prawo.pl i komunikat MSWiA; w tekście uchwały nr 202 ich nie znalazłem, więc traktuj je jako zapowiedź resortu. Według tych źródeł w każdej gminie co najmniej jedna OSP ma być przygotowana do zadań swojego profilu, a gotowość ma rosnąć od co najmniej 25 proc. w 2027 r. do pełnej w 2030 r. Na doposażenie i organizację jednostek zaplanowano co najmniej 310 mln zł w 2027 r., 330 mln zł w 2028 r., 350 mln zł w 2029 r. i 370 mln zł w 2030 r.; największa część przypada na profil logistyczny.

Co OSP może dostać z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2027–2031?

Jednym z najbardziej praktycznych elementów nowego Programu jest załącznik nr 3, zawierający tabelę kwalifikowalnych zakupów. Wskazuje on rodzaje sprzętu i wyposażenia, które mogą być finansowane w poszczególnych obszarach Programu.

Katalog obejmuje zarówno wyposażenie ratownicze, jak i sprzęt logistyczny, urządzenia zapewniające ciągłość działania, rozwiązania do rozpoznawania zagrożeń oraz środki łączności.

1. Drony do rozpoznania i działań ratowniczych

Bezzałogowe statki powietrzne zostały wprost uwzględnione w katalogu kwalifikowalnych zakupów. Program wymienia drony przystosowane do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, a także drony wyposażone w systemy obserwacji i wykrywania zagrożeń. Dla OSP oznacza to możliwość planowania zakupu urządzeń wykorzystywanych między innymi do poszukiwania osób zaginionych, rozpoznawania rozległych pożarów, monitorowania terenów zalewowych, oceny uszkodzeń infrastruktury czy obserwacji miejsc trudno dostępnych.

Zobacz: Drony Ochrona Ludności

2. Agregaty prądotwórcze i mobilne źródła energii

Zabezpieczenie energetyczne jest jednym z podstawowych warunków utrzymania zdolności operacyjnej podczas sytuacji kryzysowych. W katalogu zakupów uwzględniono agregaty prądotwórcze, stacje zasilania, powerbanki oraz okablowanie. Sprzęt ten może służyć do zasilania stanowisk kierowania, punktów pomocy mieszkańcom, urządzeń łączności, oświetlenia awaryjnego czy infrastruktury wykorzystywanej podczas ewakuacji. W zależności od potrzeb możliwe jest planowanie zarówno przenośnych urządzeń, jak i bardziej rozbudowanych systemów zasilania. W przypadku magazynów energii i rozwiązań zabudowanych na przyczepach należy dodatkowo zweryfikować zakres kwalifikowalności konkretnej inwestycji.

3. Sprzęt ratowniczy i wyposażenie ochronne

Program obejmuje również wyposażenie ochrony indywidualnej strażaka, odzież i obuwie ochronne, wyposażenie przeciwpożarowe oraz określone pojazdy i urządzenia ratownicze. 

4. Sprzęt do ewakuacji i zabezpieczenia mieszkańców

W przypadku rozległych sytuacji kryzysowych zadaniem służb ratowniczych może być nie tylko bezpośrednie ratowanie życia, ale także pomoc w przemieszczaniu i zabezpieczaniu ludności. Katalog przewiduje między innymi nosze, krzesła ewakuacyjne, sprzęt do ewakuacji osób ze szczególnymi potrzebami, namioty oraz wyposażenie kwaterunkowe. Takie zasoby mogą być wykorzystywane podczas ewakuacji mieszkańców, organizowania tymczasowych punktów pomocy czy zabezpieczania osób poszkodowanych.

5. Defibrylatory AED i wyposażenie medyczne

W katalogu zakupów znalazły się także defibrylatory AED, apteczki indywidualne, środki opatrunkowe oraz wyposażenie higieniczno-sanitarne. Sprzęt ten może wspierać organizację pomocy przedmedycznej i zabezpieczenia ludności, szczególnie w miejscach czasowego pobytu osób ewakuowanych. Należy przy tym pamiętać, że zakup wyposażenia medycznego musi odpowiadać zadaniom realizowanym w danym przedsięwzięciu.

6. Radiotelefony, łączność awaryjna i systemy ostrzegania

Sprawna komunikacja jest warunkiem koordynowania działań podczas sytuacji kryzysowych. Dlatego Program uwzględnia rozwój łączności oraz systemów ostrzegania i alarmowania. Katalog obejmuje między innymi radiotelefony i radiostacje zgodne z wymaganiami właściwego systemu łączności, zasilanie awaryjne, megafony, syreny przenośne oraz wybrane rozwiązania komunikacji satelitarnej. Zakupy powinny uwzględniać kompatybilność z systemami wykorzystywanymi przez właściwe służby.

7. Sprzęt przeciwpowodziowy, pompy i wyposażenie logistyczne

Wśród kwalifikowalnych kategorii znajdują się także pompy do wody, zbiorniki, filtry i mobilne urządzenia do uzdatniania wody, worki przeciwpowodziowe, rękawy przeciwpowodziowe, kontenery magazynowe oraz podstawowy sprzęt inżynieryjny. To wyposażenie szczególnie istotne dla jednostek działających na terenach zagrożonych podtopieniami, powodziami lub długotrwałymi przerwami w dostawach podstawowych mediów.

Zgodnie z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031, przyjętym uchwałą nr 202 Rady Ministrów, przykładowe zakupy dla OSP można przyporządkować przede wszystkim do obszarów 2, 3 i 4.

Sprawdź wykaz kwalifikowanych zakupów Programu OLiOC - lista

Obszar 3 jest szczególnie istotny dla jednostek OSP, ponieważ dotyczy wyposażenia i utrzymania podmiotów ochrony ludności, w tym jednostek ratowniczych. Jednocześnie nie należy ograniczać planowania zakupów wyłącznie do tego obszaru. Przykładowo agregaty prądotwórcze mogą służyć zabezpieczeniu logistycznemu w obszarze 2, a drony – w zależności od przeznaczenia – działaniom ratowniczym w obszarze 3 albo wykrywaniu zagrożeń w obszarze 4.

Ważne: katalog zakupów z załącznika nr 3 jest podzielony według poziomu administracji: gmina, powiat/samorząd województwa i wojewoda. Nie jest to automatyczna lista dotacji dostępnych bezpośrednio dla każdej OSP. Konkretne finansowanie zależy od przyjętego zadania i sposobu rozdysponowania środków.

Jak sprzęt dotrze do OSP w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2027 -2031?

OSP nie rywalizują o te pieniądze w jednym, wspólnym konkursie.

OSP powinny już teraz przygotować swoje potrzeby sprzętowe i zgłosić je do właściwej komendy PSP oraz urzędu gminy. Z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031 wynika, że finansowanie będzie realizowane różnymi ścieżkami, a nie wyłącznie przez jeden ogólnopolski nabór wniosków dla strażaków ochotników.

Najważniejsze są dwie drogi:

1. Przez struktury PSP – szczególnie w obszarze 3, dotyczącym wyposażenia podmiotów ratowniczych. Komendant Główny PSP przygotowuje rozdzielniki zadań, uwzględniające planowane zakupy i lokalizacje.
2. Przez samorząd i wojewodę – szczególnie przy zadaniach związanych z logistyką, zasilaniem awaryjnym, ewakuacją czy zabezpieczeniem mieszkańców. Wojewoda określa zasady i terminy wnioskowania dla samorządów.

Źródło: Monitor Polski 2026 https://monitorpolski.gov.pl/M...